Οι διαδηλώσεις που συγκλονίζουν τη Βολιβία εδώ και 15 ημέρες κλιμακώθηκαν αυτή την Τετάρτη σε πολιτική και διπλωματική κρίση, με την κυβέρνηση του Ροδρίγο Πας να καταγγέλλει απόπειρα αποσταθεροποίησης στον Οργανισμό Αμερικανικών Κρατών (OAS), να απελαύνει την πρέσβειρα της Κολομβίας και να λαμβάνει τη στήριξη των ΗΠΑ και άλλων κυβερνήσεων της περιοχής.
Η κρίση, που ξεκίνησε στις αρχές του μήνα λόγω μισθολογικών αιτημάτων, ελλείψεων και κακής ποιότητας καυσίμων, καθώς και εξαιτίας της αντίθεσης σε διάφορες μεταρρυθμίσεις, εξελίχθηκε σε αιτήματα παραίτησης κατά του Πας, ο οποίος ανέλαβε την εξουσία μόλις πριν από έξι μήνες.
Τα οδοφράγματα και οι διαδηλώσεις επικεντρώνονται κυρίως στις πόλεις Λα Πας και Ελ Άλτο, αμφότερες στο διαμέρισμα της Λα Πας, όπου συμμετέχουν συνδικάτα, αγρότες Αϊμάρα και τομείς που πρόσκεινται στον πρώην πρόεδρο Έβο Μοράλες (2006-2019).
Αυτή την Τετάρτη, ο «κεντροδεξιός» Πας ανακοίνωσε έναν «ανασχηματισμό» του υπουργικού συμβουλίου, ώστε να γίνει «πιο ευέλικτο» και πιο κοντά στα κοινωνικά αιτήματα, καθώς και τη δημιουργία ενός Οικονομικού και Κοινωνικού Συμβουλίου, με στόχο να προωθήσει τις μεταρρυθμίσεις της κυβέρνησής του και να αντικρούσει τις κατηγορίες περί ιδιωτικοποιήσεων που διατυπώνουν οι διαδηλωτές.
Ο πρόεδρος επιχείρησε επίσης να μειώσει την ένταση με την Αργεντινή, μετά τις αβάσιμες καταγγελίες του Μοράλες ότι αεροσκάφη Hercules της χώρας μετέφεραν στρατιώτες και κατασταλτικό υλικό στη Βολιβία.
Ο Πας διαβεβαίωσε ότι το Μπουένος Άιρες συμμετέχει μόνο σε ανθρωπιστική επιχείρηση για την αποστολή τροφίμων στη Λα Πας και το Ελ Άλτο.
Ελλείψεις και πολιτική πίεση
Η κατάσταση στη Λα Πας, έδρα της κυβέρνησης και του κοινοβουλίου, καθώς και στη γειτονική Ελ Άλτο, είναι κρίσιμη.
Τα μπλόκα έχουν απομονώσει εν μέρει την περιοχή και έχουν προκαλέσει ελλείψεις σε τρόφιμα, καύσιμα και φάρμακα, συμπεριλαμβανομένου ιατρικού οξυγόνου.
Στις λαϊκές αγορές οι τιμές έχουν διπλασιαστεί ή τριπλασιαστεί, ενώ εκατοντάδες άνθρωποι σχηματίζουν μεγάλες ουρές για να προμηθευτούν κοτόπουλο ή βενζίνη.
Η κυβέρνηση δημιούργησε μια «αερογέφυρα» με τη βοήθεια αργεντινών αεροσκαφών για τη μεταφορά τροφίμων και βασικών εφοδίων, αν και παραδέχεται ότι η κατάσταση παραμένει δύσκολη.
Ακόμη και κρατικά ιδρύματα φιλοξενίας παιδιών ενδέχεται να ξεμείνουν από τρόφιμα μέσα στις επόμενες ώρες.
Οι διαδηλώσεις ριζοσπαστικοποιήθηκαν αυτή την εβδομάδα, ιδιαίτερα μετά την άφιξη στη Λα Πας μιας πορείας υποστηρικτών του Μοράλες, οι οποίοι περπάτησαν επί ημέρες από το υψίπεδο.
Τη Δευτέρα σημειώθηκαν συγκρούσεις, λεηλασίες και επιθέσεις εναντίον δημοσιογράφων και πολιτών, στη πιο βίαιη ημέρα από την έναρξη της κρίσης.
Η κυβέρνηση κατηγορεί τον Μοράλες ότι υποκινεί τη σύγκρουση και υποστηρίζει ότι οι διαδηλώσεις επιδιώκουν να προκαλέσουν «συνταγματική εκτροπή».
Παράλληλα, επιμένει να συνδέει μέρος των κινητοποιήσεων με δομές διακίνησης ναρκωτικών, κάτι που ο πρώην πρόεδρος απορρίπτει.
Η αντιπαράθεση κλιμακώθηκε και σε δικαστικό επίπεδο. Ο υπουργός Εξωτερικών της Βολιβίας, Φερνάντο Αραμάγιο, ζήτησε δημόσια από τον πρόεδρο της Κολομβίας, Γκουστάβο Πέτρο, να συνεργαστεί ώστε ο Μοράλες να παρουσιαστεί ενώπιον της Δικαιοσύνης για την υπόθεση επιβαρυμένης εμπορίας ανθρώπων που αντιμετωπίζει.
Ο Μοράλες παραμένει εδώ και μήνες στο Τσαπάρε, το πολιτικό και συνδικαλιστικό του προπύργιο, προστατευόμενος από εκατοντάδες υποστηρικτές του.
Η κρίση διεθνοποιείται
Η Βολιβία απέλασε την πρέσβειρα της Κολομβίας στη Λα Πας, Ελίζαμπεθ Γκαρσία, θεωρώντας «παρεμβατικές» δηλώσεις του Πέτρο, ο οποίος χαρακτήρισε τις διαδηλώσεις «λαϊκή εξέγερση» και δήλωσε ότι στη Βολιβία «υπάρχει ένας λαός στους δρόμους που δολοφονείται».
Μετά την απέλαση της Γκαρσία, ο Κολομβιανός πρόεδρος κατηγόρησε αυτή την Τετάρτη την κυβέρνηση της Βολιβίας ότι διολισθαίνει σε «ακραίες θέσεις» και προειδοποίησε για τον κίνδυνο «σφαγής» εάν δεν ανοίξει εθνικός διάλογος.
Αντίθετα, οι Ηνωμένες Πολιτείες παρείχαν πλήρη στήριξη στην κυβέρνηση του Πας.
Ο αμερικανικός ιμπεριαλισμός επαναλαμβάνει τα ίδια εδώ και 65 χρόνια
Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, δήλωσε ότι η Ουάσινγκτον «δεν θα επιτρέψει σε εγκληματίες και διακινητές ναρκωτικών να ανατρέψουν δημοκρατικά εκλεγμένους ηγέτες», ενώ ο υφυπουργός Κρίστοφερ Λάνταου μίλησε ακόμη και για «πραξικόπημα σε εξέλιξη».
Η κρίση στη Βολιβία έφτασε επίσης επίσημα στον Οργανισμό Αμερικανικών Κρατών. Κατά τη διάρκεια συνεδρίασης του Μόνιμου Συμβουλίου, ο Αραμάγιο κατήγγειλε ενέργειες που αποσκοπούν στην «θεσμική αποσταθεροποίηση» και ζήτησε διεθνή προσοχή για μια κατάσταση που, όπως είπε, απειλεί θεμελιώδη δικαιώματα και τη δημοκρατική τάξη.
Παράλληλα, αρκετές κυβερνήσεις της περιοχής εξέφρασαν τη στήριξή τους προς την εκτελεστική εξουσία της Βολιβίας.
Η Ουρουγουάη ζήτησε την ειρηνική επίλυση της σύγκρουσης και τη διατήρηση της δημοκρατικής θεσμικής τάξης, ενώ η Δομινικανή Δημοκρατία καταδίκασε κάθε απόπειρα ανατροπής της συνταγματικής τάξης και εξέφρασε ανησυχία για τις ανθρωπιστικές συνέπειες των αποκλεισμών.
Συνδικάτα και κοινωνικές οργανώσεις πραγματοποιούν εδώ και δύο εβδομάδες διαδηλώσεις, θεωρώντας ότι ο Πρόεδρος όχι μόνο απομακρύνθηκε από τις προεκλογικές του υποσχέσεις, αλλά ότι η διακυβέρνησή του αποτελεί απόλυτη προδοσία απέναντι στον λαό.
Ύστερα από προσπάθειες καταστολής και βίαιου ανοίγματος των δρόμων, η δεξιά κυβέρνηση με Ακροδεξιά πρακτική και προσήλωση στις ΗΠΑ, βρίσκεται αντιμέτωπη με έντονη κοινωνική ένταση στους δρόμους, ενώ παράλληλα εντείνει τις πολιτικές λιτότητας σε νομοθετικό επίπεδο.
Σε συνέντευξή του στο Radio 750, ο δημοσιογράφος Jaime Iturri περιέγραψε πώς βιώνεται αυτή η κατάσταση από την καρδιά της Βολιβίας και εξήγησε ποια είναι τα τρία βασικά στοιχεία για να κατανοήσει κανείς την κοινωνική κλιμάκωση.
«Εδώ η κατάσταση είναι τεταμένη, πολύ “καυτή”. Ο κόσμος παραμένει στους δρόμους, τα μπλόκα συνεχίζονται», περιέγραψε.
Το περασμένο Σάββατο η κυβέρνηση έβγαλε στους δρόμους 5.000 ένστολους για να ανοίξουν τις οδικές αρτηρίες, αλλά κατάφερε να το πετύχει μόνο για λίγα λεπτά, διάστημα κατά το οποίο πέρασαν 33 φορτηγά, 30 βυτιοφόρα και 3 οχήματα που μετέφεραν οξυγόνο.
Οι διαμαρτυρίες και οι κινητοποιήσεις ξεκίνησαν πριν από εβδομάδες, αφού τον Απρίλιο ο πρόεδρος Rodrigo Paz Pereira υπέγραψε τον νόμο 1.720, ο οποίος είχε εγκριθεί από το Κογκρέσο τον Μάρτιο. Ο νόμος προέβλεπε αγροτική μεταρρύθμιση και, σύμφωνα με τους επικριτές του —αγροτικές οργανώσεις, περιβαλλοντικές συλλογικότητες και κοινότητες ιθαγενών— άνοιγε τον δρόμο για την εμπορευματοποίηση της γης, παραβίαζε τα δικαιώματα των αυτόχθονων λαών και θα μπορούσε να οδηγήσει σε απώλεια γαιών.
Παρότι ο νόμος καταργήθηκε πλήρως με στόχο την εκτόνωση της κατάστασης, οι διαμαρτυρίες συνεχίστηκαν τις τελευταίες εβδομάδες και οξύνθηκαν τις τελευταίες ημέρες, με κεντρικό αίτημα την παραίτηση του Πας Περέιρα.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, όπου η πρωτεύουσα της χώρας «δεν έχει έξοδο προς πουθενά», ο Ιτούρι επισήμανε ότι υπάρχουν τρία βασικά αιτήματα από τους πολίτες που ανήκουν στο MAS, την αριστερά και τα φτωχότερα κοινωνικά στρώματα.
Ο πληθωρισμός.
Σήμερα, σε σχέση με όσα μπορούσαν να αγοράσουν οι πολίτες πριν από δύο χρόνια, έχουν 30% λιγότερη αγοραστική δύναμη.
Τα καύσιμα.
Υπάρχει επίσης το ζήτημα της νοθευμένης βενζίνης, με υπερβολική περιεκτικότητα σε μαγνήσιο, που κατέληξε να καταστρέψει 200.000 οχήματα. Κάποια αυτοκίνητα μπήκαν τέσσερις φορές στο συνεργείο, επειδή το καύσιμο δημιουργεί κατάλοιπα άνθρακα και καταστρέφει τον κινητήρα. Κάθε ιδιοκτήτης ξόδεψε από 1.000 έως 2.000 δολάρια σε επισκευές.
Αθετημένες υποσχέσεις.
Τον Πας Περέιρα ψήφισαν και απογοητευμένοι υποστηρικτές του MAS, και οι φτωχότεροι, κι όμως κάνει ακριβώς αυτά που έλεγε ότι δεν θα κάνει λένε πολλοί σήμερα . Είχε πει ότι δεν θα ιδιωτικοποιήσει και ότι δεν θα δανειστεί χρήματα. Και το πρώτο που έκανε ήταν να καταργήσει τον φόρο στον μεγάλο πλούτο και να περάσει έναν νόμο που επιτρέπει η γη να παραμένει ακαλλιέργητη για δέκα χρόνια».
Δηλαδή, στον πυρήνα της κριτικής βρίσκεται το γεγονός ότι ο σημερινός πρόεδρος «ευνόησε τους πλούσιους και δεν θέλει αυξήσεις μισθών ούτε τίποτα παρόμοιο». Γι’ αυτό, σύμφωνα με τον δημοσιογράφο, «ο κόσμος αισθάνεται προδομένος».
«Ο κόσμος δεν πίστευε ότι επρόκειτο για δεξιά κυβέρνηση. Πίστευε ότι θα ήταν μια κυβέρνηση του κέντρου. Όμως τελικά κατέληξε να είναι σαν οποιαδήποτε κυβέρνηση προσκείμενη στον Donald Trump», είπε με απογοήτευση.
Και πρόσθεσε: «Η πλειονότητα του λαού είναι αντίθετη. Και αυτή η κυβέρνηση ενεργεί με αφέλεια. Ανακοινώνει αύξηση φόρου για τους μικροεπαγγελματίες, που είναι σαν τους αυτοαπασχολούμενους. Και θα τους χρεώνουν 5%».
Η σημερινή ακραία νεοφιλελεύθερη πολιτική έχει ως αποτέλεσμα άλλοι 400.000 μικροεπαγγελματίες να μπαίνουν στο οικονομικό και κοινωνικό περιθώριο.
Απέναντι στην ολική επίθεση του αμερικανικού ιμπεριαλισμού με το ανανεωμένου παγκόσμιο δόγμα Μονρόε 2.0 , η εφεδρεία των λαών της Λατ. Αμερικής είναι τα μαζικά απελευθερωτικά, αντινεοφιλελεύθερα, αντιφασιστικά , αντιιμπεριαλιστικά κινήματα . Σε αυτό το σημείο οι ΗΠΑ συνήθως χάνουν τον « πόλεμο» ανεξάρτητα από τις μάχες που μπορεί να θεωρούν ότι κερδίζουν.
